نامگذاري

عقيله بني‏هاشم آنگاه كه پا به عرصه وجود گذاشت و در منزل وحي در كنار پنج تن قرار گرفت. مادرش فاطمه اطهر عليها‏السلام رو به شوهرش علي بن ابي‏طالب ( عليه‏السلام ) كرد و از او خواست تا نام زيبايي را برايش انتخاب كند. آن حضرت فرمود: « در اين امر مهم، بر پيامبر خدا پيشي نخواهم گرفت. بايد مقداري تحمل كنيم تا آن وجود نازنين از سفر برگردد ». چون رسول خدا از سفر بازگشت، آن دو نامگذاري اولين فرزند دختر خويش را بر عهده آن حضرت گذاشتند . آن بزرگوار كمي تأمل نمود ،  در آن هنگام جبرئيل نازل شد و سلام و درود حضرت حق را بر وي ابلاغ كرد و سپس گفت: « نام اين نوزاد را زينب بگذار، زيرا خداوند اين نام را برگزيد و آن را انتخاب كرد ». بعد هم پيش‏گوييهايي را نسبت به حوادث و قضاياي آينده آن سلاله پاك بيان داشت.3
زينب عليها‏السلام ، دختر اميرالمؤمين، را زينب كبري ناميده‏اند تا از ديگر زينب‏ها، همچون زينب بنت محمّد، جدا گردد و نيز او را صديقه صغري گفته‏اند تا از مادرش صديقه كبري عليها‏السلام جدا گردد.

القاب زينب

عظمت و قدرت روحي دختر اميرالمؤمنين در ميدان‏هاي مختلف سبب گرديد كه او همچون استوانه محكمي باشد كه بخش سنگيني از بار امامت و زعامت پدر و دو برادرش را بر دوش كشد. محدثان و مورخان براي آن حضرت القاب گوناگوني را ذكر كرده‏اند كه هر كدام نشانگر قوت موضعگيري آن بانوي بزرگوار در برابر حوادث و رويدادهاي مختلف است، همانند تحمل رحلت پيامبر گرامي اسلام، شهادت صديقه طاهره در دوران خردسالي، شهادت اميرالمؤمنان در محراب كوفه، تحمل شهادت امام مجتبي و از همه بالاتر واقعه پرحماسه و خونين كربلا كه در كمتر از نصف روز شاهد به خون غلطيدن امام زمان خويش، حسين بن علي بن ابي‏طالب، گرديد و همراه او نزديك به 17 نفر از نزديكترين افرادش، همچون فرزند و فرزندان برادر و يا خواهر بودند. برخي از القاب زيباي آن بانوي مكرّمه در روايات مستند آمده و برخي هم برخواسته از صفات عاليه و فضايل بيشمار آن حضرت است.

زينب كبري از نگاه اهل سنت

دانشمندان و نويسندگان و جامعه اهل سنت زينب كبري را عزيز و گرامي مي‏دارند و با تمام وجود در برابر شخصيت آن حضرت كرنش مي‏نمايند و اعتقاد دروني خويش و خضوع و خشوع خود را بر زبان و قلم اظهار مي‏كنند. از تاريخ درخشان و سراسر شورآفرين زندگي اين بانوي سترگ و قهرمان، نزديك به 1352 سال مي‏گذرد و طبق پژوهشي كه انجام گرفته بيش از يكصد و هفتاد كتاب مستقل4 و صدها مقاله نوشته شده است. اساس اين امر دو مطلب ذيل مي‏تواند باشد:

اول: زينب كبري تربيت يافته بيت رسالت و نبوت و آيينه تمام‏نماي عفت فاطمي و اصالت محمدي و شجاعت علوي است. او دختر اميرمؤمنان و خليفه رسول خداست و نواده پيامبر بوده، رسول گرامي اسلام او را تكريم نموده و بر او ارج نهاده، سخن و كلام او را مي‏شنيده و بر آن تحليل داشته است. در روايات آمده: آخرين روزهاي عمر پيامبر كه زينب كبري حدود 5 سال داشت خدمت آن حضرت آمد. عرض كرد: « جد بزرگوار ديشب در عالم خواب ديدم كه تندباد سياهي همه جا را فرا گرفت به طوري كه همه جا تاريك شد و آن باد تند مرا نيز جابجا نمود. خود را به درخت تنومندي رساندم و پناهنده شدم. فاصله‏اي نشد كه آن درخت نيز از جا كنده شد و بر زمين افتاد. من به يكي از شاخه‏هاي قوي آن درخت متمسك شدم كه او هم قطع گرديد. دوباره شاخه قوي ديگري را گرفتم كه آن تندباد او را هم شكست. از خواب بيدار شدم ». رسول خدا سخنان زينب را شنيد و اشك‏هاي مباركش جاري شد. بعد فرمود: آنچه را در خواب ديده‏اي واقعيتي است كه آن را توضيح مي‏دهم. سپس فرمود: « آن درخت بزرگي را كه بدان تكيه كرده بودي، جد توست و بعد هم شاخه قوي بزرگ مادرت، فاطمه زهرا، است و شاخه بزرگ ديگر پدرت، علي بن ابي‏طالب، است

زينب كبري تربيت يافته بيت رسالت و نبوت و آيينه تمام‏نماي عفت فاطمي و اصالت محمدي و شجاعت علوي است.

با فقدان من و اينان دنيا را ظلمت و ستم فرا خواهد گرفت (و بعد از شهادت فرزندم حسين) عزا و ماتم و حزن همه را فرا خواهد گرفت. »5

تحليل پيامبر خدا بر رؤياي زينب كبري نواده خويش و متأثر گشتن به هنگام استماع سخنان دختري پنج ساله چيزي جز عزت نهادن و گرامي داشتن آن كريمه نخواهد بود.

دوم: شخصيت ذاتي زينب كبري از بدو تولد تا لحظه رحلت عامل ديگري بوده كه زندگي سراسر افتخار اين بانو را از ديگر بانوان جدا ساخته است و در همه فراز و نشيب‏ها فطرت خداشناسي و اوصاف رحماني در وجودش تبلور يافته است و از اين رو در صبر و مقاومت، پاكدامني و عفاف، پشتكار و ايمان، زهد و پارسايي و ... زبانزد خاص و عام گرديده است. اينك از باب ذكر نمونه سخنان بعضي از شخصيت‏هاي اهل قلم جامعه اهل سنت را مي‏آوريم: